Αξιούμε!!!

Κάνε δική σου τη σελίδα μας.

Κύρια Σελίδα.

Εμείς...
Χάρτης
Ομιλίες
Έγραψαν...

Τα Σχολεία μας

Εκπαίδευση
Ενημέρωση
Δημοτικό & Νηπιαγωγείο
Γυμνάσιο
Τα παιδιά μας γράφουν

Δημογραφικά Στοιχεία
Κάτοικοι, Κοινοτικό Συμβούλιο, Σχολική Εφορεία

Μαθητές
Ιστορία
Ασχολίες Κατοίκων

Καταστροφή Πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Οι "Δικοί" μας γιοι
Χερσόνησος Αγίων

Απόστολος Ανδρέας (1)
Απόστολος Ανδρέας (2)

’γιος Φίλωνας (1)
’γιος Φίλων (2)
’γιος Συνέσιος (1)
Αγ. Συνέσιος (2)
Αγία Φωτεινή
Μονή και Θαύματα του Απ. Ανδρέα
H Eπισκοπή Καρπασίας

Εγκλωβισμένοι
Το δράμα των εγκλωβισμένων
Οι εγκλωβισμένοι μας
Δολοφονίες, Ξυλοδαρμοί, Κλοπές
ΚΑΡΠΑΣΙΑ: Οι τελευταίοι των Ευρωπαίων εγκλωβισμένων
Μηνύματα Εγκλωβισμένων
Στο ευρωπαϊκό δικαστήριο οδήγησαν οι Ριζοκαρπασίτες τους Τούρκους

Τα δικά μας
Ριζοκαρπασίτικες Συνταγές
Συντυχάννετε (ομιλείτε) ριζοκαρπασίτικα;
Το χωρκόν μου
Ο καιρός στο Ριζοκάρπασον

Το Ριζοκάρπασον στη μνήμη μας
Σωματεία

Ιστορία
Γεωγραφία
Τοπωνυμία
Παραλίες
Μνήμες

Πρόσωπα
Οι Ριζοκαρπασίτες γράφουν
Χερσόνησος Ηρώων
Αγνοούμενοι
Γιάννης Μανιταράς

Το Μαρίν
Νάσα Παταπίου
Πάρις Αθανασιάδης
Γιάννης/Μαρία


Φωτογραφίες
Φωτογραφίες του χθες  (1)
Νέες ανέκδοτες μαθητικές φωτογραφίες  (2)
Νέες Ανέκδοτες φωτογραφίες  (3)
Ανέκδοτες φωτογραφίες  (4)
Νέες Φωτογραφίες  (5)
Νέες μαθητικές φωτογραφίες  (6)
Φωτογραφίες σήμερα (7)
Φωτογραφίες σήμερα (8)

Μαθητικές (9)

Εφημερίδα Ριζοκαρπάσου
Τεύχος 1
Τεύχος 2
Τεύχος 3

Τεύχος 4
Τεύχος 5

Τεύχος 6
Τεύχος 7
Τεύχος 8

Τεύχος 9


’λλες ενδιαφέρουσες σελίδες
Τα κατεχόμενα μνημεία μας

Υπουργείο Παιδείας
Κώμα Γιαλού
Νέτα
Επισκοπή Καρπασίας
Lobby for Cyprus
Cypriot Federation

Nepomak
Rizokarpasso fc
Κατωκοπιά



Τηλεφωνικοί κατάλογοι:

ΑΤΗΚ (Κύπρου)

Ο.Τ.Ε (Ελλάδας)

Αρχείο

ΙΣΤΟΡΙΑ


Το Ριζοκάρπασον λέγετε ότι το όνομά του το πήρε από την εξής ιστορία : Κατά τον Μεσαίωνα η Κύπρος δεχόταν άπειρες επιδρομές από τους Σαρακηνούς ως επί το πλείστον. Οι κάτοικοι του σημερινού Ριζοκαρπάσου κατοικούσαν στην σήμερα περιοχή γνωστή ως  η εκκλησία της Παναγίας Αφέντρικας στην Αφέντρικα, τότε ονομαζόμενη Ουρανία. Η Ουρανία ήτα μια ακμάζουσα παραλιακή πόλη περίπου 8 χλμ. βορειοανατολικά του Ριζοκαρπάσου.

Η τελειωτική καταστροφή της Ουρανίας έγινε κατά την παράδοση ως εξής:
Κάποτε εκεί γινόταν ένας γάμος. Πολλοί οι καλεσμένοι και ο καθένας ευπρόσδεκτος στις χαρές του ανδρογύνου. Εκεί που όλοι βρισκόντουσαν στο αποκορύφωμα του γλεντιού, εμφανίστηκαν τρία παλικάρια άγνωστα σε όλους. Φιλόξενοι από φυσικού τους οι Καρπασίτες τους κάλεσαν να φαν και  να πιούν στην υγεία των νεόνυμφων. Ήρθε και η ώρα των «τσιαττιστών». Τσιαττιστά είναι τα δίστιχα τραγούδια του γάμου που ο κάθε τραγουδιστής αγωνιζόταν να πει τα περισσότερα και καλύτερα τραγούδια.
Σε κάποια στιγμή, ένας από τους ξένους που ήρθαν απροσκάλεστοι στο γάμο και προφανώς ήθελε με το τραγούδι του να αφήσει κάποιο μήνυμα στους φιλόξενους και καλόκαρδους Καρπασίτες, είπε το πιο κάτω τραγούδι. «Ώσπου στέκει το φεγγάρι  είμαστε φίλοι τζαι κουμπάροι. ’μα δύσει το φεγγάρι εννά γινούμε μαλλιά κουβάρι».

Παράξενο, αλήθεια, τραγούδι που σίγουρα δεν ταίριαζε με τη γιορταστική ατμόσφαιρα του γεγονότος. Δεν έδωσαν όμως βάση στα λόγια του τραγουδιού και ούτε το παρεξήγησαν. Αντίθετα, οι πιο πολλοί θεώρησαν πως δεν ήξερα τι άλλο να πουν οι ξένοι και πως θα 'ταν το μοναδικό, ίσως, τραγούδι που ήξεραν. Σε λίγο ξεχάστηκε πάνω στο γλέντι το τραγούδι του ξένου και το γλέντι συνεχιζόταν.

Δυο Καρπασίτες όμως που θεώρησαν πως τα λόγια εκείνα του τραγουδιού δεν άρμοζαν σε γλέντι, σηκώθηκαν κρυφά και βγήκαν προς τη θάλασσα για να δουν αν οι ξένοι ήταν απλοί βαρκάρηδες-ψαράδες που έτυχε να βρεθούν εκεί. Δεν κατάφεραν όμως τα δυο παλικάρια να επιβεβαιώσουν τις υποψίες τους γιατί εκείνη την ώρα το φεγγάρι κρυβόταν στη δύση του και αυτή ήταν η ώρα που οι πειρατές είχαν συμφωνήσει να πραγματοποιήσουν την επιδρομή τους. Βλέπετε οι ξένοι που πήγαν στο γάμο δεν ήταν τίποτε άλλο από πειρατές, που στάλθηκαν από τον αρχηγό τους για να τους προετοιμάσουν το έδαφος για τα ανίερα σχέδια τους. Τα παλικάρια του χωριού που πήγαν να δουν έπεσαν σε ενέδρα που είχαν στημένη οι πειρατές λίγο πιο κάτω και περίμεναν το σύνθημα από τους άλλους τρεις για την επίθεση τους.

Όρμισαν, λοιπόν, μέσα στο γάμο και χωρίς οίκτο σκότωσαν σχεδόν όλους τους καλεσμένους. Είπαν μάλιστα πως ήταν τόσος πολλής ο κόσμος που σκότωσαν οι πειρατές που «το γαίμαν που έτρεξεν επήρε βούι στο γιαλό»

Κατά τις επιδρομές λοιπόν οι χριστιανοί κάτοικοι του χωριού για να γλιτώσουν από τις σφαγές και λεηλασίες των βαρβάρων μετακινήθηκαν στην ενδοχώρα, στη σημερινή τοποθεσία του Ριζοκαρπάσου, όπου τα βράδια κρυβόντουσαν μέσα στις ρίζες των θάμνων και των δένδρων και έτσι δημιουργήθηκε η σύνθετη λέξη "Ρίζο - Κάρπασο" από την λέξη Ρίζα και τη λέξη Καρπασία

Το 1363, επί ημερών του βασιλιά Πέτρου Α’, η Καρπασία υπέστη δυο φορές εισβολή Τούρκων από τη Μικρά Ασία με αρχηγό των Μωχάμεντ Ράις. Γράφει σχετικά ο Λεόντιος Μαχαιράς (Χρονικόν, "Φιλόκυπρος", 1982, παρ. 139): ... και αρματώσαν ς’ (=6) κάτεργα (=καράβια) και ήρταν εις την Κύπρον εις το Καρπάσιν και εκουρσέψαν το και πήραν πολλά χωρία και ανθρώπους, και απ’ ολλίγον επαίρναν την κυράν του Καρπασίου, γεναίκαν του σιρ Αφρό τε Λα Ρότζε? και εστράφησαν εις την Τουρκίαν...

Δίνεται εδώ η πληροφορία ότι παρ’ ολίγο να εσυλλαμβάνετο και μια ευγενής, η κυρά του Καρπασίου, σύζυγος του Αφρό τε Λά Ρότζε. Τον ευγενή αυτόν, που κατείχε τότε το Καρπάσι, ο Στραμβάλδι αναφέρει ως Alfo de Lorenzo, ενώ ο Μας Λατρί θεωρεί ότι πιθανό να ονομαζόταν Afre de La Roche. Είχε τον τίτλο του κυρίου του Καρπασιού (seigneur de Carpas).

To 1425, επί ημερών του βασιλιά Ιανού, στην Καρπασία και συγκεκριμένα στην παραθαλάσσια τοποθεσία "Χελώνες", έφθασαν Σαρακηνοί από τη Συρία με 50 γαλέρες, κι απ’ εκεί προχώρησαν κατά της Αμμοχώστου: ...Και την Παρασκευήν εις τας γ’ (=3) Αυγούστου, αυκέ (=1425) εφέρασιν χαρτία του ρηγός πώς αρματώνει η Συρία ν’ (=50) κάτεργα νάρτουν προς τας Χελώνας, προς την Ακρωτίκης, και το Σαββάτον ήρτασιν εις την Αμόχουστον.... (Μαχαιράς, Χρονικόν, παρ. 654).

Τον Νιόβη και τον Δεκέμβρη του 1460 στην Καρπασία έδρασαν οι οπαδοί του Ιακώβου Β’ του Νόθου καθώς και Σαρακηνοί σύμμαχοί του κατά των οπαδών της αντιπάλου και ετεροθαλούς αδελφής του Ιακώβου, βασίλισσας Καρλόττας (Βουστρώνιος, Χρονικόν, εις Σάθαν, Β’, 1873, σσ. 455-6). Εμπαλής του Καρπασιού αυτή την εποχή αναφέρεται από τον Βουστρώνιο ο Αλησάντρο Ταραντήν (= Αλέξανδρος Ταραντίν).

Τέλος, ο Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει επιδρομή των Τούρκων στην Καρπασία και τον Ιούνη του 1489, ακριβώς την περίοδο που η Κύπρος μεταβιβαζόταν κι επίσημα από τη βασίλισσα Αικατερίνη Κορνάρο στους Βενετούς, και τερματιζόταν η περίοδος της φραγκοκρατίας: ... και επεζεύσαν εις τας Χελώναις, και επήραν ανθρώπους και γυναίκες και κοπέλια, και εξηλείψαν και τα χωργία, και εσκοτώσαν λζ’ (=37) ανομάτους, χωρίς τους άνωθεν τους επήραν... (Βουστρώνιος, ό.π.π., σ. 543).

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας, και συγκεκριμένα μετά το 1222, συνεπεία των σκληρών διώξεων της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου από τους Λατίνους, στο Καρπάσι είχε μεταφερθεί η έδρα της Ορθόδοξης επισκοπής Αμμοχώστου.

Φραγκοκρατία - βενετοκρατία - τουρκοκρατία:
Τα χρόνια της Φραγκοκρατίας το Ριζοκάρπασον έγινε  η έδρα του ορθόδοξου επισκόπου της επαρχίας Αμμοχώστου, όταν οι ορθόδοξοι επίσκοποι έμεινα μόνο τέσσερις από τους δεκαπέντε που ήταν  και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πόλεις.
Την  ίδια περίοδο  χερσόνησος της Καρπασίας εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης δέχτηκε διάφορες επιδρομές από πειρατές και Σαρακηνούς, που εξορμούσαν από τα παράλια της Μικράς Ασίας.

<<...και ήρταν εις την Κύπρον εις το Καρπάσιν
και εκουρσέψαν το και πήραν πολλά χωριά
και ανθρώπους ..... και εστράφησαν εις την Τουρκίαν...>>
(Χρονικό Μαχαιρά 14ος αιώνας)

<<... και επεζεύσανε εις τες Χελώναις
και επήραν ανθρώπους και γυναίκες
και κοπέλια και εξηλείψαν και τα χωριά...>>
(Γεώργιος Βουστρώνιος 15ος αιώνας)

Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας διάφορα χωριά της Καρπασίας αποτελούσαν φέουδα. Κατά τον Στέφανο Λουζινιανό, το Ριζοκάρπασον ήταν φέουδο που ανήκε στη γνωστή μεσαιωνική οικογένεια των ντε Νόρες (de Nores), μέχρι που ο βασιλιάς της Κύπρου Ιάκωβος Β’ ο Νόθος (1460-1473) το αφαίρεσε από τον Γκωτιέ ντε Νόρες επειδή ο ευγενής αυτός είχε παραμείνει πιστός στην αντίπαλο του Ιακώβου, ετεροθαλή αδελφή του Καρλόττα. 


Το Ριζοκάρπασον, χάρις  στην εργατικότητα των κατοίκων του, άρχισε να ακμάζει πολύ στα τέλη του 19ου αιώνα. Στα μέσα του 20ού αιώνα ήτανε το μεγαλύτερο χωριό της Κύπρου φθάνοντας τον πληθυσμό πέραν των 5000 κατοίκων. Περί τα τέλη της 10ετίας του 50 και αρχάς της δεκαετίας του 60 άρχισε μια μεγάλη τάση μετανάστευσης προς την Αγγλία, ακολούθως προς την Αυστραλία και έπειτα προς την Νότιον Αφρική. Αυτή η μετανάστευση σταμάτησε περί το 1970 περίπου και λίγο αργότερα, 73-74 άρχισε να παρατηρείται ένα αντίστροφο ρεύμα, επιστροφής δηλαδή των ξενιτεμένων και προσπάθεια αξιοποίησης των πολλών περιουσιών που διέθεταν οι Ριζοκαρπασίτες.

 

Μια άλλη ίσως πιο επιστημονική και τεκμηριωμένη άποψη εκθέτει στο Περιοδικό "ΚΑΡΠΑΣΙΑ" Ο Ιστορικός - Ερευνητής Δρ Κυριάκος Χατζηιωάννου

Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΑΡΠΑΣΙΑΣ-ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑΣΙΑ
Το όνομα της πόλεως είναι ξεκαθαρισμένο σήμερα ότι παράγεται από το όνομα του φυτού «κάρπασος», που ήταν είδος λιναριού εκλεκτής ποιότητας που βλάστανε στην Καρπασία, και που καλλιεργείτο εκεί ως πριν την τούρκικη εισβολή. Η ονομασία του φυτού «κάρπασος» έχει πιθανότατα την καταγωγή της από το αρχαίο Ινδικό «Κατράσα», που σήμαινε το φυτό βαμβάκι. Στα αρχαία ελληνικά το σύνθετο όνομα λίνον καρπάσιον σήμαινε τον αμίαντο, γιατί οι κλωστές του αμιάντου μοιάζουν ΅ε εκείνες του βαμβακιού. Όσον αφορά τώρα την αρχαιότητα της πόλεως, ο αρχαίος Έλληνας ιστοριογράφος Ελλάνικος του 5 αι. Π.Χ. γράφει στο βιβλίο του «Κυπριακά» ότι την πόλη την έκτισε ο Πυγμαλίων αλλά νομίζουμε ότι η πληροφορία του δεν είναι ορθή. Πρώτο, γιατί ο Πυγμαλίων, ως σύγχρονος του Κινύρα, έπρεπε η πολιτεία να είναι προ - Ελληνική, αλλά η Καρπασία δεν φαίνεται τόσον αρχαία, αφού στην επιγραφή του πρίσματος του Ασσύριου βασιλέα Εσαρχαδδόν το 673 Π.Χ. δεν αναφέρεται το όνομα της. Δεύτερο, γιατί ο Πυγμαλίων θεωρείται Φοίνικας ενώ η Καρπασία είναι καθαρώς Ελληνική πολιτεία, γιατί στην περιοχή της δεν βρέθηκε ούτε ΅ια Φοινικική επιγραφή, που να μαρτυρά παρουσία των Φοινίκων εκεί. Βρέθηκαν δέκα ελληνικές επιγραφές σε συλλαβική γραφή στην περιοχή της Καρπασίας, ΅ια στην Γαληνόπορνη, έξη στο Ριζοκάρπασον και τρεις στην Αφέντρικα ΅ε ελληνικώτατα ονόματα. Η πόλις Καρπασία ήταν παραλιακή, κτισμένη στην τοποθεσία που βρίσκω σήμερα τα ερείπια του ναού του Αγίου Φίλωνα. Αργότερα μετακινήθηκε, κατά τις Αραβικές επιδρομές του 7 αι. ΅.Χ. στα μεσόγεια για περισσότερη ασφάλεια σε ένα ύψωμα ώστε να εποπτεύει και τις δύο θάλασσες του βορρά και του νότου από τις οποίες μπορούσαν να φανούν ότι έρχονται οι ’ραβες. Τότε άλλαξε και η ονομασία της πόλεως και από Καρπασία μετατράπηκε σε Καρπάσιον, κατά τη συνήθεια των Βυζαντινών στα υποκοριστικά. Ο λαός ΅ας όλα τα χωριά της περιοχής της Χεροσνήσου της Καρπασίας τα λέγει ΅ε γενικό όνομα Καρπάσια. Κι αυτό για να ξεχωρίζει το καθαυτό Καρπάσιν από τα άλλα της περιοχής ονόμασε τούτο Ριζοκάρπασον. Ότι ήταν σημαντική πόλη η Καρπασία αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι αναφέρεται μεταξύ των 8 Θεωροδόκων σπουδαιοτέρων πόλεων της Κύπρου σε ΅ιαν επιγραφή των Δελφών του 3/2 αι. Π.Χ. Θεωροδόκοι πόλεις λέγονταν εκείνες που υποδέχονταν τους »θεωρούς», δηλαδή εκείνους που στέλλονταν από τους Δελφούς για να μαζέψουν τα τάματα στον Θεόν Απόλλωνα. Εδώ στην επιγραφή των Δελφών το όνο΅α της πόλεως φέρεται ως Καρπάσεια. Επίσης, το όνομα απαντά ΅μεταγενέστερα κατά μεταγραμματισ΅ό και ως Κραπάσεια, όπως βρίσκεται στο Νόννον, ποιητή του 4/5 αι. ΅.Χ. που την αποκαλεί «αλιστεφές ούδας αρσύρη» δηλαδή "θαλασσοστεφανω΅ένο πάτω΅α στεριάς».

Ουρανία - Αφέντρικα
’λλη ΅εγάλη πόλη στη Χερσόνησο της Καρπασίας είναι η Οuρανία, που αναφέρεται από τους Διόδωρο Σικελιώτη, ο οποίος λέγει ότι το 307 Π.Χ. ο Δη΅ήτριος Πολιορκητής, επολιόρκησε και κατέλαβε πρώτα την πόλη Ουρανία και έπειτα την Καρπασία. Οι δύο πόλεις βρίσκονταν κοντά η ΅ια στην άλλη. Η Ουρανία πρέπει να βρισκόταν στην περιοχή της Αφέντρικας που απέχει από τον ’γιο Φίλωνα γύρω στα 9 χιλιό΅ετρα. Η πόλη Ουρανία νο΅ίζου΅ε πως πήρε το όνο΅α της από το επώνυμο της Αφροδίτης ως Ουρανίας Θεάς. Το επίθετο τούτο η Αφροδίτη το οφείλει στο γεγονός ότι κατά την Ελληνική Μυθολογία, γεννήθηκε από τα κομμένα αιδαία του Ουρανού που τα έκοψε ο Κρόνος και τα έριξε στη θάλασσα. Κατά τον Πλάτωνα η Ουρανία Αφροδίτη είναι κόρη του Ουρανού
«αμήτωρ» δηλαδή χωρίς ΅ητέρα. Είναι γνωστό ότι από τα ονόματα και τα επίθετα των θεών έπαιρναν πολλές φορές τα ονόματα τους οι πόλεις, όπως έχουμε την πόλη Αφροδίσιον κι αυτή στη βόρεια ακτή της Καρπασίας κοντά στην Ακανθού,
Πάνω από την Αφέντρικαν είναι ένα βουνό, που πρέπει να είναι το όρος που αναφέρει ο Στράβων και λέγει:
«η δε ακρώρεια (δηλαδή κορυφή του όρους) καλείται Όλυ΅πος, έχουσα Αφροδίτη Ακραίας ναόν, άδυτον γυναιξί και αόρατον» δηλαδή που δεν επιτρέπεται να ΅πουν μέσα ούτε να δουν γυναίκες. Το γιατί ο ναός της Ακραίας Αφροδίτης ήταν άδυτος γυναιξί και αόρατος στις γυναίκες εξηγείται από το ότι ο ναός ήταν αφιερωμένος στην Ουρανίαν Αφροδίτη, η οποία γεννά έρωτες αγνούς στις ψυχές, σε αντίθεση ΅ε την Πάνδημον που γεννά χυδαίους έρωτες του όχλου. Το επίθετο «Ακραία» της Αφροδίτης, είναι τοπικό επίθετο, απλώς από τον τόπο που βρισκόταν ο ναός, στην άκρη του όρους, στην βουνοκορφή, και δεν ήταν δηλωτικός λατρείας, όπως είναι τα επίθετα της Ουρανίας και Πάνδημος. Εφόσον λοιπόν η θεά λατρευόταν στην «ακρώρειαν Όλυ΅πον» ως Ουρανία θεά, το αντίθετο της Πανδή΅ου, επόμενο ήταν να ΅ην επιτρεπόταν στις γυναίκες να ΅πουν ούτε να δουν το ιερό της, για να αποφεύγονται οι χυδαίοι έρωτες. Κάτι περίπου που συνέβαινε άλλωστε στους χριστιανικούς ναούς, που οι γυναίκες έπρεπε να μένουν στον γυναικωνίτη και να ΅ην έρχονται σε συνάφεια ΅ε τους άντρες μέσα στον ναό και πολύ περισσότερο που και σήμερα ακόμη δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να ΅πουν μέσα στο «ιερόν» του χριστιανικού ναού, που είναι κι αυτό «άδυτον γυναιξί και αόρατον». Ότι το όνομα Ουρανία της πόλεως προήλθε από το επίθετο Ουρανία της θεάς, μαρτυρείται και από το γεγονός ότι η τοποθεσία, όπου βρισκόταν κτισμένη η αρχαία πόλη λέγεται σήμερα Αφέντρικα. Το τοπωνύμιο Αφέντρικα προήλθε από τον χριστιανικό ναό, που υπήρχε εκεί κι ήταν αφιερωμένος στην Παναγίαν την Αφέντραν, την Αφέντισσαν, δηλαδή την Παναγίαν την Δέσποινα. Το επίθετο Αφέντρια, θυληκό του αφέντης, έγινε στη διάλεκτο της Καρπασίας Αφέντρικα, κατά τη συνήθεια των Καρπασιτών να τρέπουν το σύμπλεγ΅α - τρία σε - τρικα, όπως Αης Αντριάς, ’ης Ντρικάς, το αριθμητικό τρία σε τρικά κτλ. Έτσι η Παναγία η πλατυτέρα των Ουρανών, η Αφέντρικα του κόσμου, αντικατέστησε την αρχαίαν Ουράνια Θεά, την Αφροδίτην Ουρανίαν. Στη μετάβαση από την αρχαιότητα στον χριστιανισμό υπάρχει ΅ια αντιστοιχία. Ο Νόννος, ο ποιητής που αναφέραμε και πρωτύτερα, μαρτυρεί πως από την πόλη αυτή βγήκαν διαπρεπείς πολίτες, ΅ε τους εξής στίχους σε μετάφραση δική ΅ας: Της Ουρανίας κατοικάς το χώμα, ΅ε τ' όνομα του αιθέριου ουρανού, γιατί πολίτες γέννησε, που σαν τα επουράνια τα άστρα αστράφτουν.

ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΡΠΑΣΙΑΣ - ΑΓΙΟΣ ΦΙΛΩΝ
Η Καρπασία δέχθηκε πολύ ενωρίς τον χριστιανισμό και πριν από το 382 ιδρύθηκε η Επισκοπή της Καρπασίας, ΅ε πρώτον επίσκοπο τον ’γιο Φίλωνα.
Ο Φίλων υπήρξε το λαμπρότερο τέκνο της χριστιανικής Καρπασίας. Από διάκονος που ήταν, χειροτονήθηκε Επίσκοπος από τον ’γιον Επιφάνιο, Επίσκοπο της Κωνσταντίας και στάλθηκε στη γενέτειρά του Καρπασία, γύρω στο 382 για να ιδρύσει εκεί την Επισκοπή της Καρπασίας. Έτσι ο Φίλων υπήρξε ο ιδρυτής και πρώτος επίσκοπος της Επισκοπής της Καρπασίας και τόσον άξιας ποιμένας αναδείχθηκε ώστε ο Επιφάνιας σ' αυτόν εμπιστευόταν και τη διοίκηση της Επισκοπή ς της Κωνσταντίας όταν εκείνος απουσίαζε στο Εξωτερικό.
Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ο ’γιος Φίλων ήταν γέννημα και θρέμμα της Καρπασίας, αν και πολλοί αρχαίοι συγγραφείς τον παρουσιάζουν ως Καρπάθιαν, κατά σύγχυση του τοπικού επιθέτου του Καρπάσιος ΅ε το Καρπάθιος. Το θέμα τούτο πρέπει να θεωρείται ξεκαθαρισμένο σήμερα, αλλά η Αγγλίδα αρχαιολόγος du Plat Taylor, που έκαμε ανασκαφές εκεί στα ερείπια του ναού του Αγίου, εξακολουθεί ακόμα το 1980 να γράφει και να αποκαλεί τον Φίλωνα «native perhaps of Carpathos».
Στην ακολουθία του Αγίου υπάρχει σαφής η ΅αρ­τυρίας της καταγωγής του αφού ψαλ΅ωδείται: «
Ως αστήρ πολύφωτος ανέτειλας, ιεράρχα Φίλων πα΅΅ακάριστε, εκ της φαιδράς πόλεως των Καρπασέων». Δηλαδή "Σαν άστρο πολύφωτο γεννήθηκες, ιεράρχη Φίλων παμμακάριστε, απ' τη χαρωπή πόλη των Καρπάσεων». Παρακαλώ προσέξετε το κοσμητικό επίθετο της πόλεως «φαιδρά, χαρωπή», όπως και πράγματι ήταν η Καρπασία πριν από την τουρκική εισβολή. Και σ' άλλο τροπάρια της ακολουθίας του, ο ’γιος προσφωνείται "Χαίρε Κυπρίων ευσεβών ο γόνος» και αλλού: «Εκ ρίζης πανευκλεoύς φυτούργημα άνθος ανέτειλας της Καρπάσεων πόλεως, σοφέ». Δηλαδή «Πανένδοξης ρίζας βλαστάρι, σαν ανθός φύτρωσες από την πόλη των Καρπασέων, σοφέ».
Ο Φίλων εκτός του ότι ήταν αξιώτατος ποιμένας, είχε προσηλυτίσει πολλούς στον χριστιανισμό, ήταν και δεινός ρήτορας στα κηρύγματά του ώστε να αποκαλείται
«Ο από ρητόρων» και βαθύς ερμηνευτής των Αγίων Γραφών. Έχει γράψει «Ερμηνείαν εις τα ’σματα των Ασμάτων» που διασώθηκε, γιατί θεωρείται από τις καλύτερες ερμηνείες που έγραψαν οι επιφανέστεροι θεολόγοι, όπως ο Γρηγόριος Νύσσης, ο Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο Ωριγένης, ο Ευσέβιας Καισαρείας, και άλλοι που διέπρεψαν στην ερ΅ηνεία των κειμένων της Αγίας Γραφής.
Από τις υπάρχουσες μαρτυρίες ο Φίλων αποδει­κνύεται και πολυγράφος συγγραφέας. Εκτός της Ερμηνείας εις τα ’σματα των Ασμάτων, έχει γράψει και μιαν μακράν Επιστολήν προς Ευκάρπιον και ένα Λόγον εις το Εξαήμερον και φαίνεται ότι συνέγραψε και Εκκλησιαστικήν Ιστορίαν. Γι' αυτό ο Φίλων αποκαλείται αλλού ιστοριογράφος και αλλού φιλόσοφος, όπως αναφέρεται και στο τροπάρια του «σοφός».
Από τα σωθέντα συγγράμματα του είναι η Ερμηνεία εις τα ’σματα των Ασμάτων και η μακρά εμπνευσμένη Επιστολή του προς Ευκάρπιον περί του μοναχικού βίου.
Και τα δύο αυτά συγγράμματα τα έχο΅ε εκδώσει ΅ε μετάφραση στη δημοτική στον Γ' τόμο του βιβλίου ΅ας «Η αρχαία Κύπρος εις τας Ελληνικάς πηγάς». Όλα τα άλλα του συγγράμματα χάθηκαν.
Ο πολύς σπόρος του χριστιανισμού που έσπειρε ο ’γιας Φίλων στην Καρπασία εριζοβόλησε και οι Καρπασιώτες θεωρούνται από τους πια ευλαβείς χριστιανούς της Κύπρου. Τούτο μαρτυρείται από τη Μονή του Αποστόλου Ανδρέα, που η ευσέβεια των Καρπασιτών την ανύψωσε εις ένα από τα δύο ιερώτερα, προσκυνήματα όλης της Κύπρου. Το άλλο, ως γνωστό, είναι της Παναγίας του Κύκκου.

ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΣ
Αλλά η ευσέβεια των Καρπασιτών αποδεικνύεται και από την πληθώρα των εκκλησιών που υπάρχουν εκεί και που δυστυχώς οι περισσότερες είναι ερειπωμένες. Γιατί πέρασε και από δω η κτηνωδία της Τουρκοκρατίας και οι κάτοικοι ολόκληρων χωριών, όπως της Γαληνόπορνης και της Κορόβιας, δέχθηκαν τον Ισλαμισ΅ό, γιατί δεν μπόρεσαν ν' αντέξουν περισσότερο τόσο στην τυραννία των Τούρκων όσο και στη βασανιστική τυραννία της πείνας. Ήταν τόσο φτωχοί που πολλές φορές ολόχρονα δεν είχαν ούτε ψωμί να φαν.
Ο ’γγλος αρχαιολόγος D.G. Hogarth στο βιβλίο του Devia Cypria, που έγραψε στα 1889 αναφέρει τα εξής:
«'Ότι η Καρπασία παρέμεινε όλως διόλου αμόλυντη από τους Τούρκους αναιρείται από την ύπαρξη τόσων πολλών ερειπωμένων εκκλησιών στην περιοχή της και από τα Ελληνόφωνα Μωαμεθανικά χωριά, όπως η Γαληνόπορνη και η Κορόβια που είναι βέβαιες αποδείξεις ενός δια της βίας προσηλυτισμού των υπό των κατακτητών».
Έτσι, ΅ε την ιδέα ότι θα ξαλαφρώσουν τη φτώχεια τους, έγιναν στην αρχή λινοπά΅πακοι και στη συνέχεια Μωαμεθανοί χωρίς να ξεχάσουν, φαίνεται, την καταγωγή τους γιατί ΅έχρι πρόσφατα τι΅ούσαν τους χριστιανούς αγίους ΅ε κάποιου είδους ευλάβεια.
Ο αξέχαστος φίλος Ζαχαρίας Κληρίδης, Ριζοκαρπασίτης, ΅ου διηγήθηκε το εξής θρησκευτικό έθιμο, χαρακτηριστικό της Ελληνικής καταγωγής των Τούρκων της Γαληνόπορνης, στο οποίο ήταν κι' ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας:
«Στα χρόνια της ανομβρίας οι κάτοικοι του Ριζοκαρπάσου έπαιρναν την εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας από τη Μονή της και πορεύονταv σε σχηματισ΅ό ιερής πομπής λιτανείας προς το Ριζοκάρπασον. Στην πορεία τους περνούσαν μέσα από το τούρκικο χωριό Γαληνόπορνη, που οι Τούρκοι κάτοικοι του έβγαιναν σε προϋπάντησή τους στην είσοδο του χωριού ΅ε πανέρια γε΅άτα τρόφι΅α και στάμνες γε΅άτες νερό. Στη συνέχεια έμπαινε η πομπή ΅ε τη συνοδεία των Τούρκων στο χωριό και προχωρούσε στο κέντρο του, όπου υπήρχε ο ερειπωμένος ναός της Αγίας ’ννας. Εκεί στα ερείπια του ναού, απέθεταν ευλαβικά την εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας, και ο Ιερέας πρώτα και ο Χότζας ύστερα, ανέπεμπαν δέηση μπροστά στην εικόνα της Παναγίας. Μετά απ' αυτά οι Έλληνες ανελά΅μαναν την εικόνα της Παναγίας και συνέχιζαν την πορεία τους, ενώ οι Τούρκοι τους κατευόδωναν ως έξω του χωριού και γύριζαν πίσω. Αυτό έγινε 3 - 4 φορές, ακόμα και μετά το 1963, οπότε έφτασε στ' αφτιά του Ντενκτάς κι' έδωσε διαταγή στους Τούρκους να σταματήσουν αυτές τις εκδηλώσεις».
Μας μένει καμιά αμφιβολία ότι οι κάτοικοι της Γαληνόπορνης ήταν πρωτύτερα Έλληνες Χριστιανοί, εφόσον έδειχναν τόσην ευλάβεια στην εικόνα της Παναγίας, έστω κι' αν ασπάσθηκαν το Ισλάμ; Έπειτα πως βρέθηκε ο ερειπωμένος ναός της Αγίας ’ννας στο κέντρο του χωριού, αν δεν ήταν πρωτύτερα ο καθαυτός ναός των χριστιανών κατοίκων του; Αλλά και αυτό το καθαρώς ελληνικό όνομα Γαληνόπορνη του χωριού, μήπως δεν φωνάζει κραυγαλέα την Ελληνικότητά του;
Σήμερα η Καρπασία στενάζει, όχι τόσο στην τυραννία των Τουρκοκυπρίων όσο στην καταδυνάστευση των Τούρκων της Ανατολίας, που τους έφερε εκεί κατά αγέλας η τουρκική Κυβέρνηση για να εκτουρκίσουν την περιοχή πέρα για πέρα, γιατί δεν είχαν εμπιστοσύνη στους Τουρκοκύπριους που γνώριζαν την ελληνική καταγωγή τους και περνούσαν αδελφικά ΅ε τους Έλληνες.
Σ' ένα βιβλίο ΅ου, που εξέδωσα στα 1976 ΅ε τίτλο «Η καταγωγή των Τουρκοκυπρίων και το Κυπριακό», υποστήριζα ότι στην Κύπρο δεν υπάρχουν Τούρκοι παρά ΅όνο Έλληνες χριστιανοί και Έλληνες μουσουλμάνοι από την άποψη της φυλετική ς καταγωγής τους.
Τώρα, όμως, ΅ε τη νέα τροπή των πραγμάτων, πολύ φοβούμαι ότι η κατάσταση θ' αλλάξει άρδην. Γιατί η πολιτική της Τουρκίας βάλθηκε ΅ε ΅ια ταχύρυθμη εκπαίδευση να εκτουρκίσει τους Τουρκοκύπριους και να τους φανατίσει εναντίον των Ελληνοκυπρίων αδελφών τους.
Όταν εξέδωσα το βιβλίο ΅ου που προανάφερα, κάποιος άγνωστός ΅ου φοιτητής που έπεσε στα χέρια του το βιβλίο ΅ου ΅ου έγραψε στα αγγλικά τα εξής πολύ ενδιαφέροντα. Μου έγραφε λοιπόν ο κυ­πριακής καταγωγής ’ντριου ’ντα΅ς: «Πολύ ολίγη αμφιβολία φαίνεται να υπάρχει στο ότι πολλοί Τουρκοκύπριοι έχουν κοινή προ γονική καταγωγή ΅ε τους Ελληνοκύπριους συμπατριώτες τους. Ίσως η δημοσίευση αυτού του γεγονότος να βοηθήσει να προωθηθεί μεγαλύτερη κατανόηση μεταξύ των δύο κοινοτήτων, αλλά νομίζω ότι οι Ελληνοκύπριοι είναι αργοπορημένοι στις προσπάθειές τους να κατευνάσουν τους Τουρκοκύπριους.
Στο «London SchooI of Economics» ιδρύσαμε ένα Κυπριακό Όμιλο, αλλά τα Τουρκοκυπριακά ΅έλη ΅ας είναι τόσο περήφανα για την Ισλαμική τους κουλτούρα, ώστε να ΅ην αναγνωρίζουν την Κυπριακή ιθαγένεια. Οι Ελληνοκύπριοι φαίνεται ν' αγωνίζονται γι' αυτήν την Κυπριακή ιθαγένεια χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις συνέπειες. Αυτό μπορεί να καταστεί επικίνδυνο, εφόσον οι Κύπριοι του βορρά γίνονται περισσότερο Τούρκοι και οι Κύπριοι του νότου λιγότερο Έλληνες. Το να αισθάνεται κανείς ότι είναι Έλληνας είναι ολότελα διαφορετική έννοια από την έννοια της Ένωσης και οι Κύπριοι του νότου πρέπει να το κατανοήσουν πλήρως αυτό.

Για πρώτη φορά σε 2.000 χρόνια ο λαός της Κύπρου αρχίζει να μετατοπίζεται από την Ελληνική ιθαγένεια. Έχω προσέξει αυτό το αίσθημα σε πάρα πολλούς Κυπρίους. Είμαι πεπεισμένος για τις ελληνικές ρίζες του κυπριακού λαού, αλλά ίσως ΅ια αντικειμενική ανάλυση της καταγωγής του να ήταν πάρα πολύ χρήσιμη στους Κυπρίους σ' αυτές τις μέρες της αναταραχής τους.

 
 
  Πίσω στη κύρια σελίδα


English


Ελληνικοί Ραδιοσταθμοί
 

 


Οι εφημερίδες έγραψαν για το Ριζοκάρπασον


Σχολιάζουμε, Κρίνουμε, Επικρίνουμε



Ευρωπαϊκή Ένωση


Κυπριακή Δημοκρατία


Ανακοινώσεις


Έφηβος Βουλευτής



Πρώτο Κουδούνι


Γιάννης Μανιταράς



Κινηματογράφος Λουϊζιάνα

Για χρήση οποιουδήποτε περιεχόμενου επικοινωνήστε μαζί μας. © 2010 Copyright Εκδόσεις "ρο"
Επικοινωνία - Email
Επισκέψεις από: 11/10/1999